خصمانه نيست . سلمى اثر بزرگ خود ، تاريخ الصوفية ، را در كدام دوره تأليف كرده است ؟ يكى از امارات ممكن است ما را معتقد سازد كه اين تأليف پيش از 371 ه ، سال وفات ابن خفيف ، صورت گرفته است . شدّ الإزار في حطّ الأوزار از ابن جنيد ( نگاشتهء 791 ه . نسخهء خطى ، لندن ، ضميمهء 677 ، a 27 ) مستخرج زير قال الشيخ أبو عبد الرحمن السلمى في كتابه المسمّى بتاريخ الصوفية هو ( اى ابن خفيف ) اليوم شيخ المشايخ وتاريخ الزمان لم يبق للقوم اقدم منه سنّا ولا اتمّ حالا ووقتا از تاريخ الصوفية را در ترجمهء ابن خفيف درج كرده است . از اين سند بروشنى برمىآيد كه به هنگام نگارش اين اثر ، ابن خفيف هنوز در قيد حيات بوده است . قاعدتا سلمى مىبايست آن را نسبتا زود نوشته باشد ؛ زيرا هم اكنون ديديم كه همعصر أو ، أبو سعيد نقّاش ، كه در همان سال وفات أو درگذشته ، توانسته است ، براي نگارش اثرى مشابه ، از آن بهره برد ( اين معنى را تاريخ الاسلام ذهبي در قطعاتى كه ما ذيل شماره‌هاى 9 و 10 ، مطابق با تلخيص نقّاش ، نقل كرديم تأييد مىكند ) . علاوة بر اين ، احمد نسوى ، مؤلف طبقات الصوفية « 11 » ، متوفى 396 ه ، پيش از آن توانسته بود از تاريخ الصوفيهء سلمى بهره گيرد . اين معنى را اسنادى كه خطيب براي 11 ذكر نموده وآن را به وساطت اثر نسوى از سلمى گرفته به ثبوت مىرساند . منابعى كه سلمى از آنها استفاده كرده كدام‌اند ؟ به دست دادن فهرست دقيق آنها دشوار است . از زمان ظهور اثر ابن العربي ( طبقات النساك ، كه به ترجمهء جنيد ختم مىشود ) « 12 » واثر سلّامى « 13 » تا وقتي كه سلمى تأليف خود را آغاز نهاد ، تواريخ تصوّف رو به افزايش گذاشت . احتمال دارد كه سلمى بويژه از تاريخ الصوفيهء « 14 » أستاذ خود ، عبد الواحد شيرازي ( وفات : حدود 370 ه ) ، كه در طبقات الصوفية از وى ياد مىشود ( نگاه كنيد به متن چهارم از كتاب

--> ( 11 ) . نگاه كنيد : كشف الظنون ، شمارهء 7905 ؛ ونسخهء خطى ، پاريس 2012 ، b 171 ، b 212 ، a - b 227 وجز آن . ( 12 ) . مكّى ، قوت القلوب ، 1 ، 162 . ( 13 ) . جامى ، نفحات ، ص 196 . ( مصحّح مهدى توحيدىپور ، چاپ تهران ، ص 174 ) . ( 14 ) . به نقل از اخبار الصالحين ، نسخهء قاهره ، تصوف ، b 58 .